Terug
RapportnummerRA-MOW-2010-009
TitelCombinatie van beleidsmaatregelen.
Ondertitel
AuteursBetty Nambuusi
Elke Hermans
Tom Brijs
UitgaveSteunpunt MOW, spoor Verkeersveiligheid 2007-2011
Aantal pagina's24
Datum01/12/2010
ISBN
Taal van het documentEngels
Partner(s)Universiteit Hasselt
WerkpakketAndere: Beleidsorganisatie en -monitoring
Samenvatting

Er bestaan talrijke verkeersveiligheidsplannen die een verzameling van maatregelen voorstellen. Om de effecten van zulke plannen op verkeersveiligheid te schatten, zijn methodes vereist die rekening houden met het gecombineerde effect van verkeersveiligheidsmaatregelen. Dit rapport stelt drie methodes voor om de gecombineerde effecten te kwantificeren van verkeersveiligheidsmaatregelen die rond dezelfde tijd geïntroduceerd worden: de ‘accident modification factor’ methode (Smeed, 1949), de ‘dominant common residuals’ methode (Elvik, 2009) en de synergiemethode (voorgesteld in dit rapport). Op basis van een aantal studies die de effecten van een set van verkeersveiligheidsmaatregelen hebben onderzocht, wordt de kwaliteit van de methodes bepaald. Alle methodes bleken de data met voldoende precisie te beschrijven.

 

De methode van ‘accident modification factor’ is de meest voorkomende manier om het effect van meerdere maatregelen te modelleren. De term ‘accident modification factor’ verwijst naar het aandeel resterende ongevallen nadat een maatregel is doorgevoerd. Deze methode schat dat het eerste orde effect van een maatregel onafhankelijk is van de eerste orde effecten van alle andere maatregelen en onveranderd blijft wanneer andere maatregelen worden doorgevoerd. (Het eerste orde effect is het effect dat een maatregel heeft wanneer het de enige maatregel met een effect is en al het overige onveranderd blijft.) Deze methode veronderstelt dat maatregelen onafhankelijk zijn en berekent het lineaire effect ervan. Het resultaat van deze methode wordt vergeleken met de resultaten geschat op basis van de ‘dominant common residuals’ methode en van de synergiemethode. Als het gecombineerde effect van maatregelen groter of kleiner is dan de som van hun individuele effecten, is er niet langer sprake van lineariteit. Een groter effect wijst op synergie terwijl een kleiner effect substitutie inhoudt.

 

In de echte wereld zijn effecten van maatregelen die gelijktijdig geïmplementeerd worden niet altijd volledig onafhankelijk. Maatregelen kunnen bepaalde risicofactoren beïnvloeden waar andere maatregelen ook op gericht zijn en dus hun mogelijke impact reduceren. Zo blijkt bijvoorbeeld reflecterend materiaal voor voetgangers minder effectief te zijn op goed verlichte wegen dan op onverlichte wegen; of maken systemen die wijzen op het gebruik van de gordel zodra de auto start, andere maatregelen gericht op een hogere gordeldracht minder effectief (Elvik, 2009). Om dit in rekening te brengen, wordt de ‘dominant common residuals’ methode voorgesteld. Het basisprincipe van deze methode is dat de meest effectieve maatregel in een set, de andere maatregels in bepaalde mate domineert, door gedeeltelijk of geheel dezelfde groep van ongevallen of dezelfde risicofactoren te beïnvloeden. De berekening in deze methode gelijkt op die in de ‘accident modification factor’ methode behalve dat het product van de ‘accident modification factors’ verheven wordt tot de macht van de ‘accident modification factor’ van de meest effectieve maatregel in de set. Deze methode resulteert in een kleinere schatting van het gecombineerde effect vergeleken met de ‘accident modification factor’ methode en geeft het substitutie-effect aan.

 

Anderzijds bestaan er maatregelen die elkaar versterken. Vaa et al. (2009) bijvoorbeeld concludeerden dat verkeersveiligheidscampagnes in combinatie met extra handhaving kon geassocieerd worden met sterker verminderde ongevallenaantallen. Dit wordt in rekening gebracht in de synergiemethode. In dit geval wordt het product van de ‘accident modification factors’ verheven tot de inverse van de ‘accident modification factor’ van de meest effectieve maatregel in de set. Het gecombineerde effect dat op die manier geschat wordt, is groter dan het effect berekend aan de hand van de ‘accident modification factor’ methode en wijst op synergie.

 

Naast het voorstellen van de drie methodes, bevat dit rapport een case study. Door middel van de case study worden de verschillende fases van het rekenmodel geïllustreerd. Meer informatie over het rekenmodel werd gegeven in Nambuusi et al. (2009). Dit model vertrekt van de regionale verkeersveiligheidsverkenner ontwikkeld door Reurings en Wijnen (2008). Het aantal letselongevallen dat ‘bespaard’ wordt wanneer een bepaalde set van maatregelen wordt doorgevoerd en daarbij andere beïnvloedende factoren in rekening brengende (bijvoorbeeld de groei in blootstelling) wordt berekend. Voor illustratiedoeleinden worden een aantal mogelijke maatregelen uit de literatuur doorgerekend.

 

In het huidige rapport wordt het rekenmodel aangepast om het gecombineerde effect van een set van maatregelen die mogelijk afhankelijk zijn van elkaar, te kunnen berekenen. Met andere woorden, naast het toepassen van de ‘accident modification factor’ methode (en de veronderstelling dat alle maatregelen onafhankelijk zijn), worden de ‘dominant common residuals’ methode en de synergiemethode geïntegreerd in het rekenmodel. Meer bepaald wordt in de case study, de ‘dominant common residuals’ methode toegepast in 2004, de synergiemethode in 2006 en de ‘accident modification factor’ methode in 2009. Aan de hand van de case study wordt het uitgebreide rekenmodel geïllustreerd.

 

Dit rapport bepaalt waardevolle methodes die gebruikt kunnen worden om het gecombineerde effect van verkeersveiligheidsmaatregelen te schatten. Welke methode er dient toegepast te worden op een bepaalde set van maatregelen hangt af van het type relatie tussen hen. Met andere woorden, voorafgaande kennis over welke maatregelen elkaar versterken, verzwakken of onafhankelijk zijn, is nodig alvorens de methodes toe te passen. In de toekomst zullen de drie methodes (de ‘accident modification factor’ methode, de ‘dominant common residuals’ methode en de synergiemethode) gebruikt worden om de impact op verkeersveiligheid van maatregelen uit het Verkeersveiligheidsplan Vlaanderen in te schatten

DownloadPDF icon RA-MOW-2010-009.pdf
Lijn

Missie

Het Steunpunt Verkeersveiligheid voert in opdracht van de Vlaamse overheid beleidsondersteunend wetenschappelijk onderzoek uit over verkeersveiligheid. Het Steunpunt

Verkeersveiligheid is een samenwerkingsverband tussen de Universiteit Hasselt, de KU Leuven en VITO, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek.

Partners

Leuven vito