Terug
RapportnummerRA-2004-45
TitelBestuurderscontrolesystemen voor vermoeidheid en rijden onder invloed
OndertitelBeschrijving en technische aspecten van systemen in voertuigen die vermoeidheid en alcoholgebruik detecteren
AuteursJohan Verlaak
UitgaveSteunpunt Verkeersveiligheid 2002-2006
Aantal pagina's38
Datum15/12/2004
ISBN
Taal van het documentNederlands
Partner(s)Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek
WerkpakketAndere: Voertuigtechniek
Samenvatting

Vermoeidheid en rijden onder invloed zijn twee belangrijke oorzaken van verkeersongevallen. In beide gevallen is het de bestuurder, die niet in staat is om met een voertuig aan het verkeer deel te nemen.

 

In dit rapport bespreken we de voertuigtechnologie die in geval van vermoeidheid of rijden onder invloed de bestuurder wijst op het mogelijke gevaar. Door systemen in te bouwen, die een tijdige waarschuwing genereren of die zelfs verhinderen dat de bestuurder met een voertuig vertrekt, indien geoordeeld wordt dat hij niet veilig zal kunnen rijden, kan de verkeersveiligheid verhoogd worden. In een eerste deel van dit rapport gaan we in op vermoeidheid, terwijl in het tweede deel alcoholgebruik aan bod komt.

 

Vermoeidheid, met als gevolg het verslappen van de aandacht voor het verkeer door microslaap (korte momenten van inslapen) of zelfs het in slaap vallen achter het stuur, is een probleem dat vooral in het vrachtverkeer voorkomt. Door de hoge werkdruk die er in deze sector heerst gebeurt het vaak dat bestuurders lange werkdagen presteren, met vermoeidheid tot gevolg. En vermoeidheid achter het stuur veroorzaakt verkeersongevallen. Dit probleem werd reeds in de jaren ’50 vastgesteld, en resulteerde toen in de invoering van de tachograaf. Met dit instrument worden rij- en rusttijden van de vrachtwagenbestuurder geregistreerd. Op deze manier is het mogelijk dat controle kan worden uitgeoefend op werktijden van bestuurders en dat wordt tegengegaan dat men onverantwoord lang achter het stuur zit.

 

In de jaren ’70 werd de tachograaf wettelijk verplicht op Europees niveau voor alle zwaar vervoer (vrachtwagens en bussen). Op een individuele tachograafschijf werden de rijtijden van de bestuurder tot op heden analoog geregistreerd. Door een nieuwe richtlijn van de Europese commissie wordt op 5 augustus 2004 de digitale tachograaf verplicht. Hierbij worden de gegevens over rij- en rusttijden op een digitale manier opgeslagen, waardoor misbruik heel wat moeilijker wordt.

 

Over het effect op de verkeersveiligheid van de tachograaf werden geen gegevens gevonden.

 

Naast de controle van de rijtijden kan de technologie ook worden ingezet om de bestuurder rechtstreeks te controleren. Op basis van het gedrag kan het verslappen van de aandacht voor het verkeer door vermoeidheid worden gedetecteerd. Via een camera en complexe beeldverwerking kan op basis van de oogbewegingen gedetecteerd worden of gevaar voor inslapen bestaat. Dergelijke systemen worden momenteel door een aantal bedrijven ontwikkeld.

 

Ook kan op basis van het rijgedrag worden nagegaan of de verkeersveiligheid in gevaar is. Door middel van het detecteren van het ongewenst verlaten van de rijstrook kan een waarschuwing worden gegeven aan de bestuurder. Rijstrookbewakingssystemen worden door een aantal fabrikanten (vrachtwagens) reeds als optie aangeboden.

 

Bij dergelijke systemen kan men zich echter de vraag stellen of zij niet eerder aanleiding kunnen geven tot een risicocompenserend gedrag van de bestuurder, die erop vertrouwt dat het voertuig voor verkeersveilig rijden zorgt ondanks zijn vermoeidheid.

 

Om het rijden onder invloed van alcohol tegen te gaan kan men gebruik maken van alcoholsloten. Met een dergelijk systeem geïnstalleerd in het voertuig zal het onmogelijk zijn voor een bestuurder met een te hoog alcoholgehalte in zijn bloed om het voertuig te starten.

 

Voor de toepassing van dit systeem volstaat echter zeker niet enkel de techniek, maar dient een volledig programma te worden uitgebouwd. Immers alcoholsloten worden voorgeschreven door het gerecht aan bestuurders die betrapt werden op het rijden onder invloed. Eenmaal hun voertuig uitgerust met een alcoholslot dienen ze te worden begeleid en opgevolgd.

 

Uit tal van alcoholslot programma’s in de Verenigde Staten en Australië blijkt dat het alcoholslot een wezenlijke vermindering van het rijden onder invloed heeft zolang het systeem in de auto ingebouwd is. Van zodra het systeem werd uitgebouwd, vervallen de meeste bestuurders weer in hun oude gewoonte.

DownloadPDF icon RA-2004-45.pdf
Lijn

Missie

Het Steunpunt Verkeersveiligheid voert in opdracht van de Vlaamse overheid beleidsondersteunend wetenschappelijk onderzoek uit over verkeersveiligheid. Het Steunpunt

Verkeersveiligheid is een samenwerkingsverband tussen de Universiteit Hasselt, de KU Leuven en VITO, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek.

Partners

Leuven vito