Terug
RapportnummerRA-2005-55
TitelConflictvrije verkeerslichten: effecten op verkeersveiligheid
OndertitelDeel 1: literatuurstudie
AuteursAn Dreesen
UitgaveSteunpunt Verkeersveiligheid 2002-2006
Aantal pagina's56
Datum02/02/2005
ISBN
Taal van het documentNederlands
Partner(s)PHL
WerkpakketAndere: Infrastructuur en ruimte
Samenvatting

Kruispunten zijn plaatsen in het verkeersnetwerk waar zich veel potentiële conflicten voordoen. Om deze plaatsen te organiseren en te structureren, worden vaak specifieke maatregelen genomen. Eén van deze maatregelen zijn verkeersregelinstallaties.

 

Verkeersregelinstallaties of VRI zorgen er voor dat de verschillende verkeersstromen in tijd gescheiden worden. In dit rapport worden conflictvrije verkeerslichten in het bijzonder onderzocht. Conflictvrij betekent dat er voor bepaalde (of alle) toekomende verkeersstromen, het links afslaan beveiligd kan gebeuren, dus dat er geen tegemoetkomend verkeer is als men links afslaat. Men kan dat zien in tegenstelling tot het onbeschermd links afslaan, waarbij links afslaande voertuigen voorrang moeten geven aan de tegemoetkomende verkeersstroom en slechts dan kunnen oversteken als de mogelijkheid zich voordoet. Voor een verkeersstroom van links afslaande voertuigen kan ook de combinatie onbeschermd en conflictvrij samen voorkomen, waarbij de voertuigen die links willen afslaan, eerst een tijdje voorrang moeten geven, en pas daarna een groene pijl krijgen, als teken dat de tegemoetkomende verkeersstroom rood heeft. Dit wordt in Vlaanderen een ontruimingspijl genoemd.

 

In de literatuur werd nagegaan welke criteria gehanteerd worden voor het invoeren van conflictvrije verkeerslichten. Meestal zijn deze gebaseerd op factoren als volumes verkeersstromen, het dienstniveau van het kruispunt en de geometrie van het kruispunt. De verkeersveiligheid van het kruispunt wordt ook in rekening gebracht, maar deze eisen zijn meestal minder uitgebreid en vaak enkel gebaseerd op het aantal ongevallen met links afslaande voertuigen. In Vlaanderen zijn er geen kwantitatieve vereisten voor het inrichten van conflictvrije verkeerslichten; enkel algemene termen over de vlotheid en de verkeersveiligheid worden terloops vermeld.

 

Het invoeren van een (gedeeltelijk) conflictvrije VRI op kruispunten met een onbeschermde linksaf-fase, heeft gevolgen op gebied van verkeersveiligheid. Omdat op deze manier het aantal conflicten verminderd wordt, kan men verwachten dat het aantal zijdelingse botsingen op kruispunten met conflictvrije verkeerslichten lager is dan op kruispunten met ‘gewone’ verkeerslichten. Het invoeren van conflictvrije verkeerslichten op kruispunten kan dus een positief effect hebben op de verkeersveiligheid. In dit rapport wordt een overzicht gegeven van de beschikbare literatuur hierover. De gevonden cijfers variëren, door het verschil in onderzoeksmethoden (voor- en nastudie of cross-sectioneel studie), door het verschil in gebruikte veiligheidsindicatoren (op basis van aantal ongevallen of ongevallenratio’s), of door verschillen in randvoorwaarden van de studie. Deze aspecten worden apart toegelicht. De belangrijkste factoren die bepalend werden gevonden voor het geschatte effect zijn de intensiteiten van de verkeersvolumes op het kruispunt, de geometrie van het kruispunt en de geldende snelheidslimieten.

 

In het algemeen kan gesteld worden dat het invoeren van een conflictvrije linksaf-fase op een kruispunt met gewone regeling, het totale aantal ongevallen doet dalen. Geschatte cijfers hiervoor variëren tussen 15% en 61%. Het effect op het aantal ongevallen met links afslaande wagens werd geschat te verminderen met 33% tot 85%. Het aantal kop-staart botsingen werd geschat toe te nemen met 33% tot zelfs 72%.

 

Het wijzigen van verkeerslichten van gedeeltelijk conflictvrij naar volledig conflictvrij gaf vergelijkbare cijfers voor ongevallen met links afslaande voertuigen.

 

Daarnaast heeft het invoeren van een conflictvrije VRI ook een effect op de verliestijden en het afwikkelingsniveau op een kruispunt. Studies hierover zijn eerder beperkt. Resultaten zijn erg afhankelijk van de afstelling van de VRI, en zijn dus niet algemeen geldig. Men kan wel verwachten dat de verliestijden zullen stijgen als een VRI op een kruispunt conflictvrij gemaakt wordt.

 

Men kan besluiten dat in Vlaanderen de criteria voor het invoeren van conflictvrije verkeerslichten beperkt zijn. Het opstellen van goede criteria op basis van correcte indicatoren is dan ook belangrijk. Om deze te kunnen opstellen, moet er kennis zijn over het effect van het invoeren van een beschermde linksaf-fase. Omdat de gevonden effectcijfers niet overdraagbaar zijn naar Vlaanderen door de specifieke ruimtelijke ordening, moet er in Vlaanderen werk gemaakt worden van onderzoek naar het effect van het invoeren van conflictvrije verkeerslichten. Dergelijk onderzoek moet rekening houden met parameters en factoren hierboven vermeld. Ook het effect op verliestijden moet verder onderzocht worden, om ook dit aspect mee te kunnen nemen bij de beslissing van het al dan niet invoeren van conflictvrije verkeerslichten.

DownloadPDF icon RA-2005-55.pdf
Lijn

Missie

Het Steunpunt Verkeersveiligheid voert in opdracht van de Vlaamse overheid beleidsondersteunend wetenschappelijk onderzoek uit over verkeersveiligheid. Het Steunpunt

Verkeersveiligheid is een samenwerkingsverband tussen de Universiteit Hasselt, de KU Leuven en VITO, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek.

Partners

Leuven vito