Terug
RapportnummerRA-2006-105
TitelVerkeersveiligheidsindicatoren: overzicht en omschrijving van bestaande en bruikbare indicatoren
Ondertitel
AuteursPascal Lammar
UitgaveSteunpunt Verkeersveiligheid 2002-2006
Aantal pagina's132
Datum18/12/2006
ISBN
Taal van het documentNederlands
Partner(s)VUB
WerkpakketAndere: Kennis verkeersonveiligheid
Samenvatting

Dit rapport speelt in op de nood aan betrouwbare verkeersveiligheidsindicatoren die toelaten om de evolutie van de verkeersveiligheid op te volgen. Via literatuurstudie werd nagegaan welke verkeersveiligheidsindicatoren op dit moment in gebruik zijn. Deze set verkeersveiligheidsindicatoren werd vervolgens aangevuld met indicatoren, die in beperktere mate in gebruik of in ontwikkeling zijn, of die op dit moment niet als indicator gebruikt worden, maar wel potentieel in de toekomst bieden.
 

Aangezien verkeersveiligheid dicht bij gezondheid aanleunt, werd gekozen om het DPSEEA-model als kader voor de indicatoren te gebruiken. Dit staat voor sturende krachten (‘driving forces’), resulterende druk op het ecosysteem (‘pressure’), de veranderde toestand van het milieu (‘state’), blootstelling (‘exposure’), gezondheidseffecten (‘effects’) en te ondernemen maatregelen om de gevolgen te beperken (‘actions’). Aangezien het DPSEEA-model niet specifiek afgestemd is op het verkeersveiligheidsthema werd gebruik gemaakt van een aangepaste versie, waarbij twee stappen zijn toegevoegd aan het model: risicofactoren en het ongevalgebeuren.
 

De meest frequent gebruikte internationale absolute en relatieve indicatoren om de grootte van het verkeersveiligheidsprobleem te meten, zijn: aantal doden, aantal gewonden, aantal voertuigen, aantal doden/10.000 of 100.000 voertuigen, aantal doden/100.000 inwoners, aantal doden/miljard of 100 miljoen voertuigkilometers, aantal gewonden/aantal inwoners, aantal voertuigen/aantal inwoners. In jaarboeken betreffende de nationale verkeersveiligheidsstatistieken (EU-15) vindt men volgende indicatoren het meest terug: doden/inwoner, gewonden (ernstig+lichtgewonden)/inwoner, slachtoffers (doden+gewonden)/ inwoner, ongevallen/voertuig, doden/voertuig, gewonden/voertuig, doden/voertuigkm, verkeersdoden/totaal aantal doden. De meest gebruikte indicatoren in internationale databanken (zoals bvb. IRTAD en CARE) zijn: ongevallen/voertuigkm, doden/inwoners, doden/inwoners volgens leeftijdsgroep, doden/inwoners volgens leeftijdsgroep en geslacht, doden/voertuigkm, gewonden/inwoners, gewonden/inwoners volgens leeftijdsgroep, gewonden/voertuigkm .
 

De in dit rapport besproken indicatoren worden onderverdeeld in 3 categorieën: ‘Klaar en aanbevolen voor onmiddellijke implementatie’ (indicatoren die zowel conceptueel als methodologisch op punt staan), ‘Wenselijk, maar dienen nog verder ontwikkeld te worden’ (indicatoren die nodig zijn of waarbij problemen bestaan i.v.m. de definiëring, databeschikbaarheid of datakwaliteit; deze indicatoren moeten dus verder ontwikkeld worden) en ‘Aanvullend’ (indicatoren die aanvullende informatie kunnen geven, maar minder prioritair zijn vanuit verkeersveiligheidsoogpunt of minder prioritair door het bestaan van betere indicatoren).
 

Volgende indicatoren zijn klaar en worden aanbevolen voor onmiddellijk gebruik: Aandeel voertuigenpark met een leeftijd boven de 10 jaar, Aandeel voertuigen met 4 of 5 sterren voor de bescherming van inzittenden en met 3 of 4 sterren voor de bescherming van voetgangers in EuroNCAP (State-indicatoren); Aantal voertuigkm en aantal personenkm volgens vervoersmiddel (Exposure-indicatoren); Aantal jonge bestuurders (18-24 jaar), Aantal pv’s + onmiddellijke inningen voor het niet respecteren van rij- en rusttijden (controle tachygraaf), voor snelheidsovertredingen, voor rijden onder invloed van alcohol en drugs, ten gevolge van overlading van de vrachtwagen, voor het niet dragen van de veiligheidsgordel of niet gebruik van kinderbeveiligingsmiddelen, Aantal gecontroleerde voertuigen (snelheid, alcohol, drugs, gordeldracht, gebruik kinderbeveiligingsmiddelen), Aantal pv’s + onmiddellijke inningen/aantal gecontroleerde voertuigen, Aantal controle-uren/manuren door de politie (snelheid, alcohol, drugs, gordeldracht, kinderbeveiligingsmiddelen), Subjectieve pakkans (snelheidsovertreding, rijden onder invloed van alcohol of drugs), Aantal alcoholgerelateerde doden en ernstig gewonden, Aantal ongevallen met doden of ernstig gewonden met alcoholgebruik, Aantal positieve en geweigerde alcohol- en drugstesten (Risk factor-indicatoren); Aantal letselongevallen, Aantal letselongevallen met kinderen, Aantal letselongevallen/100.000 inwoners, Aantal letselongevallen/miljard voertuigkm, Aantal letselongevallen/miljard personenkm, Aantal letselongevallen met minstens 1 zware vrachtwagen, Percentage letselongevallen met minstens 1 zware vrachtwagen, Aantal letselongevallen met zwakke weggebruikers (Event-indicatoren); Aantal doden, Aantal doden/100.000 inwoners, Aantal doden/miljard voertuigkm, Aantal doden/miljard personenkm, Aantal doden/aantal ongevallen, Aantal doden naar vervoerswijze, Aantal dode kinderen (met fiets of te voet)/100.000 kinderen, Aantal doden + ernstig gewonden, Aantal doden + ernstig gewonden/100.000 inwoners, Aantal doden + ernstig gewonden/miljard voertuigkm, Aantal doden + ernstig gewonden/miljard personenkm, Gestandaardiseerd sterftecijfer voor verkeersongevallen, Aantal gewonden, Aantal gewonden/100.000 inwoners, Aantal gewonden bij zwakke weggebruikers, Aantal gewonde kinderen (met fiets of te voet)/100.000 kinderen, Aantal verkeersslachtoffers, Aantal verkeersslachtoffers/100.000 inwoners, Aantal verkeersslachtoffers/miljard voertuigkm, Aantal verkeersslachtoffers/miljard personenkm, Aantal verkeersslachtoffers bij zwakke weggebruikers, Aantal verkeersslachtoffers volgens vervoerswijze en leeftijdscategorie/aantal inwoners, Aantal verkeersslachtoffers bij kinderen/aantal inwoners in die leeftijdscategorie, Aantal verkeersslachtoffers bij ouderen/aantal inwoners in die leeftijdscategorie, Aantal verloren potentiële levensjaren ten gevolge van verkeersongevallen, Subjectieve verkeersonveiligheid bij de algemene bevolking (Effect-indicatoren); Aantal pv’s, onmiddellijke inningen en pv’s van waarschuwing voor verkeersovertredingen (Action-indicatoren).
 

Volgende indicatoren zijn wenselijk, maar dienen nog wat verder ontwikkeld te worden op methodologisch of conceptueel vlak: Verplaatsingstijd op de weg (Exposure-indicatoren); Percentage voetgangers en fietsers die reflecterende middelen of materialen gebruiken, Percentage fietsers die zonder brandend fietslicht rijden ’s nachts en in het donker, Aantal snelheidsovertredingen opgedeeld naar snelheidscategorieën, Aantal snelheidsovertredingen in de verschillende snelheidszones, Gedragsindicator m.b.t. overdreven snelheid, Aantal ongevallen met alcohol- en drugsgebruik, Omvang rijden onder invloed van alcohol, illegale drugs en een combinatie van alcohol en drugs, Aantal drugsgerelateerde doden, Aantal drugsgerelateerde ernstig gewonden, Aantal ongevallen met doden of ernstig gewonden met drugsgebruik, Gebruik van de veiligheidsgordel bij bestuurders en passagiers, Gebruik van kinderzitjes, Aantal of percentage bromfietsers en motorrijders dat de helm correct draagt, Aantal of percentage bromfietsers en motorrijders dat jaarlijks specifiek inzake helmgebruik wordt gecontroleerd, Aantal of percentage fietsers dat een fietshelm draagt, Aantal of percentage kinderen dat correct beveiligd per fiets wordt vervoerd (Risk factor-indicatoren); Aantal letselongevallen/verplaatsingsuur, Aantal letselongevallen met voetgangers/voetgangerskm, Aantal letselongevallen met fietsers/fietskm, Aantal letselongevallen/oversteekbewegingen (Event-indicatoren); Abbreviated Injury Scale (AIS), Injury Severity Score (ISS), Trauma Score, Glasgow Coma Scale (GCS), Probability of Survival (PS), Prevalentie van officieel erkende invaliditeit of handicap ten gevolge van verkeersongevallen, Hospitalisatieduur, Arbeids- of schoolverzuimduur, Aantal disability-adjusted life years (DALYs) ten gevolge van verkeersongevallen, Prevalentie van psychologische gevolgen na een verkeersongeval bij de algemene bevolking, Quality of Life van verkeersslachtoffers, Kostprijs van verkeersongevallen, Kosten van letsels ten gevolge van verkeersongevallen (Effect-indicatoren).
 

Van belang is dat de geselecteerde indicatoren gekoppeld worden aan beleidsdoelstellingen, zodat het effect van beleidsmaatregelen gemonitord kan worden.

nbsp;

DownloadPDF icon RA-2006-105.pdf
Lijn

Missie

Het Steunpunt Verkeersveiligheid voert in opdracht van de Vlaamse overheid beleidsondersteunend wetenschappelijk onderzoek uit over verkeersveiligheid. Het Steunpunt

Verkeersveiligheid is een samenwerkingsverband tussen de Universiteit Hasselt, de KU Leuven en VITO, de Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek.

Partners

Leuven vito